Journal of Jiroft University of Medical Sciences

fa پروتئین‌ها و مسیرهای مشترک کلیدی در بیولوژی و بیماری‌زایی تک‌یاخته‌های انگلی شایع: چشم‌اندازی از مطالعات پروتئومیکس مقایسه‌ای Key Common Proteins and Pathways in Prevalent Parasitic Protozoa: Insights from Comparative Proteomics علوم پزشکی / ايمونولوژي و بيولوژي Medical Sciences / Immunology and Biology مروری Review <div> <table align="left" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td style="padding: 0cm 12px; text-align: justify;" valign="top">مقدمه و هدف: تک‌یاخته‌های انگلی از رده‌های اپیکمپلکسا (مانند پلاسمودیوم فالسیپاروم و توکسوپلاسما گوندی) و تریپانوزوماتیدا (مانند گونه های لیشمانیا)، مسئول ایجاد بیماری‌های مهمی همچون مالاریا، توکسوپلاسموز و لیشمانیوز هستند. این مطالعه مروری با هدف شناسایی و یکپارچه‌سازی استراتژی‌های مولکولی مشترک در میان این انگل‌ها انجام شده است.    روش کار: برای این منظور، یافته‌های کلیدی از مقالات مروری پروتئومیکسی منتشر شده در زمینه‌های تغییرات پس از ترجمه، کاندیداهای واکسن و تشخیصی، و تغییرات پروتئومی سلول‌های آلوده، استخراج و به روش روایی مورد تحلیل مقایسه‌ای قرار گرفتند. یافته‌ها: یافته‌ها نشان می‌دهد با وجود تفاوت‌های مورفولوژیک و تفاوت در چرخه‌های زندگی، این انگل‌ها برای بقا در محیط پرتنش میزبان، به مجموعه‌ای از مسیرهای سلولی و مولکولی حفاظت‌شده و مشترک متکی‌اند. پروتئین‌های شوک حرارتی Heat Shock Proteins (HSPs)، آنزیم‌های متابولیک کلیدی با عملکردهای چندوجهی (مانند انولاز)، سیستم‌های تغییرات پس از ترجمه ای Post Translational Modifications (PTMs) مانند کینازهای وابسته به کلسیم و N-میرستویل ترانسفراز، پروتئازها و پروتئین‌های سطحی/ترشحی مانند Apical Membrane Antigen 1 (AMA1)، ساختارها و استراتژی‌های حیاتی مشترکی را تشکیل می‌دهند. نتیجه‌گیری: تمرکز بر این اهداف مشترک، دریچه‌ای نوین به سوی طراحی مهارکننده‌های وسیع‌الطیف و توسعه واکسن‌های چندظرفیتی مبتنی بر آنتی‌ژن‌های حفاظت‌شده می‌گشاید. با این حال، تفاوت‌های ریزساختاری در اهداف مشترک و چالش تحویل دارو به بافت‌های مختلف، از موانع پیش‌روی این استراتژی هستند. از این رو، تمرکز بر اختلافات ساختاری دقیق بین انگل و میزبان و به‌کارگیری فناوری‌های مدل‌سازی پیشرفته، کلید طراحی مداخلات مؤثر و ایمن خواهد بود.</td> </tr> </tbody> </table> </div> <div style="text-align: justify;"></div> <div> <table align="left" hspace="0" vspace="0"> <tbody> <tr> <td align="left" style="padding-top:0cm; padding-right:12px; padding-bottom:0cm; padding-left:12px" valign="top"> <pre style="text-align: justify;"> Introduction:  Plasmodium falciparum, Toxoplasma gondii, and Leishmania species are major protozoan parasites causing malaria, toxoplasmosis, and leishmaniasis. Despite their different life cycles, they share common molecular strategies for survival. </pre> <div style="text-align: justify;">Methods: This review integrates comparative proteomics data to identify these shared mechanisms and evaluate their potential for pan-parasitic interventions. Results: Our analysis reveals that these parasites rely on a conserved core of pathways, including: (i) stress management via heat shock proteins (HSP70/HSP90); (ii) energy metabolism through multifunctional enzymes like enolase; (iii) post-translational regulation by calcium-dependent protein kinases (CDPKs), N-myristoyltransferase (NMT), and the ubiquitin-proteasome system; and (iv) host cell invasion and immune modulation using proteases and apical membrane antigen 1 (AMA1). Conclusion: Targeting these shared hubs offers a rational strategy for developing broad-spectrum drugs and multivalent vaccines. However, challenges remain, including subtle structural differences between parasite and host orthologs, potential toxicity, and distinct drug delivery requirements. Overcoming these obstacles through structure-guided design and advanced nanocarriers will be essential to translate these common targets into effective, affordable therapies against multiple parasitic diseases.</div> </td> </tr> </tbody> </table> </div> <div style="text-align: justify;"></div> پروتئومیکس مقایسه‌ای, اهداف دارویی مشترک, تغییرات پساترجمه‌ای, انگل‌های تک‌یاخته‌ای, واکسن چندظرفیتی, پلاسمودیوم فالسیپاروم, توکسوپلاسما گوندی, لیشمانیا Comparative Proteomics, Common Drug Targets, Post-Translational Modifications, Protozoan Parasites, Multivalent Vaccine, Plasmodium falciparum, Toxoplasma gondii, Leishmania spp 2032 2045 http://journal.jmu.ac.ir/browse.php?a_code=A-10-1087-1&slc_lang=fa&sid=1 Mohammad Ali-Hassanzadeh محمد علی حسن زاده 10031947532846009593 10031947532846009593 No Assistant Professor, Department of Immunology, School of Medicine, Jiroft University of Medical Sciences, Jiroft, Iran استادیار، گروه ایمنی شناسی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی جیرفت، جیرفت، ایران Kurosh Kalantar کوروش کلانتر 10031947532846009594 10031947532846009594 No Associate Professor, Department of Immunology, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran, Autoimmune Diseases Research Center, Shiraz University of Medical Sciences, Shiraz, Iran دانشیار، گروه ایمنی شناسی پزشکی، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران، مرکز تحقیقات بیماری های خود ایمن، دانشگاه علوم پزشکی شیراز، شیراز، ایران Mohammad Reza Ashrafi محمدرضا اشرافی 10031947532846009595 10031947532846009595 No Assistant Professor, Molecular Medicine Research Center, Khomein University of Medical Sciences, Khomein, Iran, Assistant Professor, Department of Basic Sciences, Khomein University of Medical Sciences, Khomein, Iran ستادیار، مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی خمین، خمین، ایران، استادیار، گروه علوم پایه، دانشگاه علوم پزشکی خمین، خمین، ایران Sajad Rashidi سجاد رشیدی sajad.rashidi@khomeinums.ac.ir 10031947532846009592 10031947532846009592 Yes Assistant Professor, Molecular Medicine Research Center, Khomein University of Medical Sciences, Khomein, Iran, Assistant Professor, Department of Basic Sciences, Khomein University of Medical Sciences, Khomein, Iran ستادیار، مرکز تحقیقات پزشکی مولکولی، دانشگاه علوم پزشکی خمین، خمین، ایران، استادیار، گروه علوم پایه، دانشگاه علوم پزشکی خمین، خمین، ایران